Na badanie na nosicielstwo HIV wymagana jest zgoda rodziców lub ucznia  

Nawet jeśli dyrektor otrzymał informację, że uczeń jest zarażony wirusem HIV nie ma on prawa z własnej inicjatywy pobrać materiału do badania. Zanim rozpowszechni informację powinien wyjaśnić sytuację z uczniem lub jego rodzicami. Do zawiadamiania Sanepidu zobowiązany jest lekarz, który rozpoznał chorobę zakaźną u ucznia.


Rodzice dziecka podejrzanego o chorobę zakaźną lub samo dziecko jeśli ukończyło 16 lat mają prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody. Lekarz podejrzewający chorobę zakaźną, w ciągu 24 godzin, powiadamia o niej Państwową Inspekcję Sanitarną. Wszczęcie postępowania bez zgody pacjenta może być dopuszczone tylko wyjątkowo w szczególnych przypadkach. Troska dyrektora szkoły o bezpieczeństwo wszystkich uczniów w żaden sposób nie uzasadnia postępowania, do którego nie jest on upoważniony, wyłączenia rodziców i wkroczenia w sferę prywatności ucznia.

 

Przeprowadzenie diagnostyki zakażeń HIV jest możliwe m. in.:

  • za zgodą pacjenta i na jego żądanie,

  • w celach służących rozpoznawaniu choroby,

  • obowiązkowo w przypadku zwalczania chorób zakaźnych.

 

Prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania ma:

  • pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16 lat,

  • przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego. Jeżeli pacjent jest poniżej 16 roku życia lub niezdolny do świadomego wyrażenia zgody, uzyskanie jej jest wymagane,

  • opiekun prawny ustanowiony na mocy decyzji sądu opiekunem dziecka, ale tylko w odniesieniu do prostych zabiegów medycznych.


Powiadomienie PIS o podejrzeniu choroby zakaźnej

Podejrzenie lub rozpoznanie zakażenia lub choroby zakaźnej wymaga zastosowania określonego trybu postępowania. Lekarz, który podejrzewa lub rozpoznaje zakażenie lub chorobę zakaźną ma obowiązek zgłoszenia tego faktu w ciągu 24 godzin od momentu rozpoznania lub powzięcia podejrzenia zakażenia lub choroby Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu. W każdym przypadku stwierdzenia choroby zakaźnej podejmuje on odpowiednie działania, zlecając obowiązkowo przeprowadzenie odpowiednich badań. Dotyczy to większości zakażeń i chorób zakaźnych znajdujących się w załączniku do ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym zakażenia ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV) i zespół nabytego niedoboru odporności (AIDS).


Zapamiętaj!

Wyjątkowo bez zgody pacjenta
Wszczęcie postępowania bez zgody pacjenta może być możliwe tylko wyjątkowo w szczególnych przypadkach zagrożenia życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób oraz na zlecenie organu lub instytucji upoważnionej do tego z mocy prawa, o ile nie stwarza ono nadmiernego ryzyka zdrowotnego dla pacjenta.


Wyjaśniająca rozmowa z rodzicami lub uczniem

Jeśli źródła informacji o tym zakażeniu są mało wiarygodne (np. komentarze na portalach społecznościowych) dyrektor szkoły nie powinien sprawdzać tych informacji poprzez poddanie ucznia badaniom lecz spotkać się z rodzicami ucznia (lub pełnoletnim uczniem) i przedstawić im informacje dotyczące ich dziecka, omówić wątpliwości, udzielić wsparcia emocjonalnego i poinformować, jakie działania mogą podjąć w tej sprawie. Powinien przedstawić także informację o tym, co w tym zakresie zrobiła szkoła np.:

  • podjęcie próby wyjaśnienia sytuacji przy zaangażowaniu nauczycieli, uczniów i rodziców,

  • udzielenie wsparcia uczniowi,

  • realizowanie treści z zakresu profilaktyk HIV i działania związana z edukacją prozdrowotną,

  • organizowanie zajęć warsztatowych prowadzonych przez pielęgniarkę lub lekarzy specjalistów obejmujące zagadnieniem profilaktyki HIV i informacje o możliwości wykonania bezpłatnego i anonimowego testu w tym kierunku,

  • omówienie z uczniami problem przemocy w sieci i konsekwencje, jakie poniesie sprawca takich czynów.


Badanie bez zgody pacjenta to łamanie prawa

Zgoda oraz sprzeciw ucznia lub jego rodzica na badania, mogą być wyrażone ustnie albo poprzez takie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym czynnościom albo brak takiej woli. Lekarz musi uzyskać zgodę pacjenta na wszelkie zabiegi, zarówno terapeutyczne, jak i  diagnostyczne. Takim badaniem jest także wykonanie testów wykrywających zakażenie wirusem HIV. Przeprowadzenie badania na nosicielstwo wirusa HIV bez uzyskania zgody naraża lekarza na odpowiedzialność zawodową, karną i cywilną.



Autor:

Bożena Winczewska, specjalista prawa oświatowego